Keti Koti houdt verhalen levend

Door: Jan Dreschler. In het Dorpshuis Kudelstaart en op het zonovergoten plein daarachter werd op 1 juli Keti Koti gevierd. De ketenen werden verbroken op 1 juli 1863 met de afschaffing van de slavernij. Overigens duurde het toen nog tien jaar voordat tot slaaf gemaakten werkelijk vrij waren. In een combinatie van gedenken en feesten, die dit jaar voor de tweede keer plaatsvond, waren veel mooie momenten.

Organisator Steven Partiman begint de bijeenkomst met een ritueel; een ceremonieel gebed buiten op het plein. Blootsvoets om contact te hebben met de aarde en water uitgietend over diezelfde aarde, zoekt hij verbinding met het verleden. Hij benadrukt hoe verschillend de achtergronden zijn van hen die Keti Koti vieren en dat ieder zijn eigen geschiedenis en pijn met zich draagt. Het doel is om die verschillende achtergronden met elkaar te verbinden en te laten groeien in wederzijds begrip. Traditionele opvattingen over respect voor de aarde spelen daarbij een belangrijke rol. Hij verwijst naar de lessen van zijn oma: “Zorg voor de grond waarop je loopt, vervuil die niet en behandel de aarde met respect, omdat de aarde het pad is dat mensen met elkaar verbindt.”

Eenmaal weer binnen is het tijd voor de Awasa-workshop, een les in traditionele dans. Nancy Kingsman introduceert de workshop. Zij vertelt hoe de dans, afkomstig uit de Marroncultuur, stamt uit de tijd dat verhalen mondeling werden doorgegeven. Mensen in het Surinaamse binnenland kwamen ’s avonds bij elkaar, zaten in een kring, vertelden verhalen over vroeger, aten, dronken en dansten. Op die manier werd kennis van generatie op generatie overgedragen. Alle aanwezigen worden uitgenodigd om zichzelf uit te dossen met kleurrijke doeken en doen mee aan de traditionele dans.

Ankerpunt
Wethouder Sybrand de Vries benadrukt dat Keti Koti terugkijkt op een vreselijke geschiedenis en onvoorstelbaar leed. “Het gekke is”, zo zegt hij, “dat we vijfhonderd jaar geleden nog vol bewondering waren voor nieuw ontdekte culturen. Zo’n honderd jaar later achtte het blanke ras zichzelf superieur, waarop eeuwen aan ellende volgden.”

Keti Koti is volgens hem een ankerpunt, een moment waarbij we elkaar eindelijk als gelijken kunnen zien. “Het is een gezamenlijke bevrijding van de zware last van het verleden.” Wat hem betreft zou Keti Koti een nationale herdenkingsdag mogen zijn.

Anton Furnée, programmamaker bij de bibliotheek, sluit zich daarbij aan. De bibliotheek is een van de sponsors van het feest samen met Participe en de gemeente Aalsmeer. Furnée verbaast zich erover dat we op school nog steeds zo weinig leren over deze periode in onze geschiedenis:”Het gaat op school wel over de VOC, over Columbus en over slavernij, maar niet over onze gezamenlijke geschiedenis. Daar kun je nog veel over leren door boeken te lezen, maar vooral ook door ontmoetingen met mensen. De bibliotheek wil zich daarvoor inzetten.”

‘Vrij om te lachen’
Drie jongelui verzorgen op het podium een programma van liedjes en verbindende teksten. De kern van de boodschap in een voorgedragen gedicht: “Keti Koti betekent ‘de ketenen verbroken’, de vrijheid waar zo lang over werd gesproken.” En ook: “Vrij om te lachen, vrij om te gaan, vrij om jezelf te mogen zijn.”

Indrukwekkend is het lied van de hete steen die symbool stond voor het gevaar en de pijn die mensen in die tijd moesten dragen.

Verhalen te pijnlijk
Nancy Kingsman zegt Keti Koti belangrijk te vinden omdat er volgens haar in het onderwijs te weinig aandacht is voor de slavernijgeschiedenis. “Het heeft voor mij een diepe spirituele betekenis. Ik zie het als een dag van vrijheid en verbondenheid met onze voorouders. Op deze dag voel ik me dichter bij hen en ervaar ik zelfs de pijn van het verleden.”

Volgens haar zus Denise spreken eerdere generaties nauwelijks over die tijd, omdat de verhalen te pijnlijk waren en zij hun kinderen en kleinkinderen wilden beschermen. Tegelijk zegt ze dat erover praten belangrijk is. Ze heeft daarover op de school van haar dochter ook lessen verzorgd.

Culturele waarden
Trouwambtenaar Mildred Nijhove trouwt stellen met een verschillende culturele achtergronden. Zij voltrok het huwelijk van Anouk op het Malieveld en was actief in Married at First Sight. Mildred geeft daarbij extra aandacht aan oude culturele gebruiken. “Het is belangrijk dat mensen hun culturele waarden niet loslaten, ook als ze in een andere samenleving terechtkomen.” Zij maakt ook herinneringsboeken voor degenen die door haar getrouwd worden, waarin dit element sterk aanwezig is.

Hierna treedt sopraan en actrice Nienke Nasserian op en leest Ivan Cudogham voor uit de verhalen van Anansi. Het zijn verhalen die ooit vanuit Afrika meekwamen naar het Caraïbisch gebied en die gaan over de slimme en soms ondeugende spin Anansi, met daarbij veel humor en levenslessen. Een panelgesprek over verleden en toekomst wordt geleid door organisator Steven Partiman.

Ondertussen wordt er op het plein achter het Dorpshuis een uitgebreide hoeveelheid kraampjes opgezet waar je kan eten en drinken. Ook zijn er boeken en andere informatie te vinden. Voor de kinderen is er een springkussen en een suikerspinkraam.

Alles bij elkaar een levendig geheel dat veel bekijks trekt. Het geheel doet denken aan het carnaval in Rio. De brassband Sambastyle weet van geen ophouden. Onder de drumklanken wordt ook nog een limbodans gedaan, waarna het komische duo Deng Boys geen moeite heeft om de lachers op hun hand te krijgen.

(Foto’s: Jaap Maars, zie ook de galerij onder de advertentie van Zorggroep Aelsmeer)

Iven Cudogha leest voor uit het boek van Anansi.

Steven Partimen aan het woord.

Luchtig toneel van Deng Boys.

Het had soms wel wat weg van Braziliaans carnaval.