Wanhoopsactie dakloze oud-vlieger leverde weinig op

Door: Jan Dreschler. Hij heeft 24.000 vlieguren op zijn naam staan en vervoerde naar schatting 1,7 miljoen mensen – zonder ooit schade te veroorzaken. Soms waren er spannende situaties, maar die werden steeds goed opgelost. Nu is hij dakloos en stuit hij bij vrijwel alle instanties op gesloten deuren, zonder uitzicht op verbetering. Bij de installatie van de nieuwe gemeenteraad voerde Rudolf Bik (73) een wanhoopsactie uit door aandacht te vragen voor zijn situatie. Het leverde weinig reactie op. “Het was misschien niet mijn slimste zet.”

Rudolf werd geboren in Schoorl als jongste zoon van een bollenkweker. Al op jonge leeftijd leerde hij hard werken. Na schooltijd hielp hij op het land, waar altijd genoeg te doen was en waar hij ook een zakcentje verdiende.

Van vrachtwagenchauffeur naar reserveofficier-vlieger
Na vier jaar gymnasium op de internationale school in Bergen ging hij naar Den Helder voor de Hogere Zeevaartschool. In 1973 behaalde hij zijn diploma als stuurman op de grote handelsvaart. Toch had hij maar één echte ambitie: vliegen. De timing was echter ongunstig. Zowel bij de KLM als bij de Koninklijke Luchtmacht gold een aannamestop. Na een periode als vrachtwagenchauffeur, onder andere bij Hoogovens, maakte hij zijn eerste zeereis als leerling-stuurman op een zeesleper van Dubai naar Singapore. Daar ontving hij een telegram: hij was alsnog aangenomen bij de luchtmacht. Zijn werkgever liet hem gaan en Rudolf begon aan de opleiding tot reserveofficier-vlieger.

Die opleiding volgde hij in Canada, waar hij twee jaar verbleef en leerde vliegen met de Northrop F5. Daarna volgde nog een officiersopleiding van zes maanden in Nederland. Als reserveofficier moest hij vervolgens zes jaar in actieve dienst blijven. In 1980 verliet Rudolf de luchtmacht en moest hij opnieuw beginnen. Hij richtte zich op het behalen van zijn burgerbrevetten om bij een commerciële luchtvaartmaatschappij te kunnen werken. Een sollicitatie bij de KLM liep echter op niets uit. Met zijn 33 jaar werd hij te oud bevonden. “33… te oud!!” Rudolf wilde niet op die manier afgeschreven worden en startte een kort geding tegen de KLM.

Procederen tegen KLM
Hij sloot zich aan bij een stichting die streed tegen leeftijdsdiscriminatie. Pas in 2005 kwam er wetgeving op dat gebied, maar voor Rudolf kwam die te laat. Intussen had hij op eigen kosten een typebevoegdheid voor de Fokker 27 gehaald en solliciteerde opnieuw bij de KLM. Hij doorstond alle testen, maar werd uiteindelijk afgewezen. Later zei iemand tegen hem:  “Procederen tegen de KLM, dat doe je niet…”

Rudolf week uit naar het buitenland en vond werk bij Luxemburg Airlines. Daarmee begon een reeks van internationale functies. Later werkte hij in Nederland bij Netherlines, een kleine maatschappij die op Engeland vloog. Toen deze door de KLM werd overgenomen, bleven drie vliegers buiten de overname, onder wie Rudolf.

Met zijn F27-rating kon hij in België terecht, waar hij nachtvracht vloog voor FedEx. Rond 1989 verhuisde hij naar Duitsland, waar een tekort aan vliegers was. Hij trad in dienst bij Aeroloyd en vloog zowel vracht als passagiers tot het bedrijf in 2003 failliet ging.

Daarna volgden diverse kortlopende contracten, waaronder een jaar in Iran met binnenlandse vluchten. In 2009 ging hij voor DHL vracht vliegen met een Airbus 300 vanuit Brussel. Zijn laatste werkgever was de Duitse maatschappij Germania, waar hij tot zijn pensioen bleef. Voor Germania werkte hij onder meer drie jaar in Gambia aan de opbouw van een nieuwe luchtvaartmaatschappij.

Recreatieark in Aalsmeer
In zijn persoonlijke leven kende Rudolf ook de nodige veranderingen. Hij had een relatie met een Oekraïense vrouw; samen kregen zij een dochter, inmiddels 26 jaar oud, met wie hij goed contact heeft. Later ontmoette hij zijn tweede vrouw, een Liberiaanse, met wie hij in 2013 trouwde. Hun dochter werd in 2014 in Nederland geboren.

Het gezin woonde eerst in een recreatieark in Aalsmeer en kreeg later een woning aan de Machineweg. In het huwelijk ontstonden spanningen. Zijn vrouw sloot zich aan bij een religieuze groepering en dat was heel belangrijk voor haar. “Ik vond dat dit ten koste ging van mijn dochter en ook van mijzelf.”
De spanningen waren ook zichtbaar buiten het gezin. Er werd een melding gedaan bij Veilig Thuis en dit resulteerde in een contactverbod. Rudolf beweert met zijn hand op het hart dat hij zich nooit agressief gedragen heeft, maar het resultaat was toch dat hij plotseling zijn gezin en zijn huis kwijt was.

De hele gang van zaken daarna vervult hem met onmacht. Hij heeft een advocaat aan het werk gezet en ook een beroep gedaan op de ombudsman, maar het schiet niet op. “Ik ben al meer dan drie jaar ‘gevangen’ in een ongelukkige scheiding.” Al zijn bezittingen staan nog in het huis waar hij niet mag komen. Gelukkig mag hij zijn dochter van elf wel regelmatig zien.

Bitterkoud
En wat doe je dan? Een aantal jaren geleden had hij een oude zeilboot aangeschaft en dat werd zijn enige slaapplek. Maar ja, je kunt niet wonen in een zeilboot, want dat is niet toegestaan. De praktijk is dat hij er geregeld enkele dagen verblijft, waarna hij weer een of enkele nachten onderdak vindt bij een vriend. ’s Winters is het bitterkoud op zo’n boot, dus hij is al twee jaar enkele wintermaanden naar Gambia gevlucht om daar goedkoop onderdak te hebben.

Rudolf is het liefst in Aalsmeer, waar hij al sinds 1996 woont. Ofschoon hij een enorme staat van dienst heeft, is zijn inkomen niet groot. Opeenvolgende korte werkgevers hebben geen pensioenvoorziening voor hem afgesloten en een deel van zijn inkomen gaat op aan alimentatie. Meer dan een sociale huur kan hij eigenlijk niet betalen.

“De woningsituatie in Aalsmeer en in de Randstad is echt verschrikkelijk,” zegt Rudolf,  “volgens mij wordt dit mede veroorzaakt door de verhuur via Airbnb en vele arbeidsmigranten in de regio.”

Als wanhoopsdaad dacht hij bij de eerste raadsvergadering van de nieuwe gemeenteraad dit probleem aan de orde te stellen door een brief rond te delen waarin werd opgesomd waar hij zoal zijn neus had gestoten en met een vraag om woonruimte, hetzij zelfstandig, hetzij inwonend, hetzij in een recreatiewoning. Hij heeft er maar weinig reactie op gehad.
“Achteraf”, zegt hij, “was het misschien ook niet mijn meest slimme actie.”

(Foto’s: Arjen Vos)