Nieuwe Nederlanders: ‘Ik besloot er alsnog van af te zien…’

Door: Jan Dreschler. Helga Smit, geboren in Zuid-Afrika, was een maand lang Nederlands staatsburger. Dat leverde haar geen gemoedsrust op, integendeel. Want zou zij nu nog wel in alle gevallen terug kunnen naar haar zieke moeder? De beelden uit de coronatijd spookten wat dat betreft door haar hoofd. Zij werd hard geconfronteerd met het feit dat naturalisatie niet alleen een administratieve handeling is, maar ook kan betekenen dat je een belangrijk deel van je afkomst, familie en identiteit moet loslaten. “Ik besloot alsnog af te zien van het Nederlanderschap.”

Helga is nu bijna zes jaar in Nederland. Ze wilde graag in een EU-land wonen in afwachting van de afronding van de brexit. Nederland leek haar een goed land, omdat er minder taalproblemen zouden moeten zijn dan in andere EU-landen, door de historische banden tussen Nederland en Zuid-Afrika en het feit dat de talen op elkaar lijken. In de coronatijd werd door alle beperkingen overal op afstand gewerkt, dus je kon feitelijk overal je werk doen. Zij had ook oud-collega’s die in Nederland woonden en zich er lovend over uitlieten.

Innerlijke strijd
Drie vrienden moesten in die tijd spoorslags terug naar Zuid-Afrika. Eén van hen moest de zorg op zich nemen voor een moeder die depressief werd vanwege de schaarse contacten, een tweede kreeg te maken met een spoedoperatie van zijn moeder en de daaropvolgende nazorg en in het derde geval overleed een ouder aan kanker. Zij konden in die tijd nergens heen reizen, maar gelukkig wel terug naar hun geboorteland, Zuid-Afrika. Die ervaringen spelen nu voor Helga een grote rol. “Ik wist van tevoren dat ik mijn Zuid-Afrikaanse paspoort zou moeten inleveren, maar ik dacht: dat trek ik wel.”

Sinds de naturalisatiebijeenkomst op het gemeentehuis heeft ze echter een enorme innerlijke strijd doorgemaakt. Haar moeder wordt momenteel behandeld voor een kwaadaardige aandoening en Helga zit vol ‘wat-als’-gedachten. “Stel dat ik Nederlander ben en er gebeurt weer zoiets als tijdens corona, dan zou ik niet naar mijn moeder en mijn familie terug kunnen gaan!” Dat leidde tot slapeloze nachten, huilbuien en wroeging.

Ontnuchterend
Uiteindelijk kwam de vraag aan de orde: “Is dit wel wat ik wil?” Helga is volledig ingeburgerd in Nederland, heeft vrienden, heeft werk, betaalt belasting en levert een bijdrage aan de economie. Maar de band met Zuid-Afrika helemaal doorsnijden was toch te heftig. Uiteindelijk is zij naar het gemeentehuis gegaan en heeft daar aangegeven toch van het Nederlanderschap af te willen zien. “Ik heb daar ruim vijf jaar naartoe geleefd en alleen de aanvraag van het Nederlanderschap heeft me meer dan 1.100 euro gekost. Het ontnuchterende feit is dat ik na vijftien minuten, met het invullen van enkele formulieren, weer van het Nederlanderschap af was. Ik ben nog wel onzeker over de IND en of die de definitieve verblijfsvergunning die ik tot nu toe had, blijft honoreren.”

Ingewikkeld land
Helga werd geboren in de buurt van Kaapstad en studeerde aan de Universiteit Stellenbosch in Zuid-Afrika. Ze is registeraccountant en ook gecertificeerd auditor. De verplichte periode van een aantal jaren als stagiaire bracht ze door dicht bij haar ouderlijk huis. Daarna wilde ze wel wat van de wereld zien en zich professioneel verder ontwikkelen. Londen is dan natuurlijk het financiële mekka van Europa om naartoe te gaan. Bij Ernst & Young in Londen hadden ze graag Zuid-Afrikaanse medewerkers, omdat die bekendstaan om hun kennis en goede werkethiek.

Aanvankelijk dacht ze twee of drie jaar in Londen te blijven, maar het werk bleef boeien. Bovendien is haar geboorteland een beeldschoon, maar ook ingewikkeld land. Daarbij is het voor witte mensen moeilijker om werk te vinden bij grote bedrijven. Vanuit de overheid gelden regels waarbij onder meer wordt bepaald hoeveel medewerkers uit verschillende bevolkingsgroepen bedrijven in dienst moeten nemen.

Unieke combinatie
Helga bleef na haar komst naar Londen nog anderhalf jaar bij Ernst & Young en ging toen werken voor een grote internationale handelsbank. Daar hielp ze mee het beleid op te zetten. Ze heeft veel projecten gedaan op het gebied van compliance en governance en vindt het een uitdaging om de steeds veranderende internationale regels op dat gebied om te zetten in iets wat werkbaar is. Daarbij bezit ze een unieke combinatie van kennis van de financiële processen en van het internationale speelveld en de internationale verslaggevingsstandaarden die daarbij gelden.

Helga heeft het naar haar zin in Aalsmeer. “Ik wil graag in Nederland blijven. Natuurlijk reis ik graag, maar verder heb ik mijn vrienden hier en ben ik volledig ingeburgerd.”

Kwetsbaar
Toen Helga hier kwam, was dat voor de brexitperiode en was er nog vrije vestiging in de landen van de Europese Unie. Ze weet niet precies hoe het nu zit en dat voelt heel kwetsbaar. Hopelijk wordt de komende tijd duidelijk of zij in Nederland, waar ze haar leven heeft opgebouwd, kan blijven.

“Aanvankelijk kwam ik terecht in een Airbnb in Zandvoort, maar die mevrouw had astma en vond gasten toch bezwaarlijk in de coronatijd. Via via kwam ik terecht bij een gezin in Aalsmeer met wie ik direct goed bevriend raakte. Ik heb het aan hen te danken dat ik me in het begin welkom voelde. Ook hebben ze enorm bijgedragen aan mijn ervaringen hier en me echt deel laten uitmaken van Aalsmeer. Ze zijn bijzonder voor mij. Mijn ouders hebben ook digitaal contact met hen.”

‘Misschien ben ik verwend’
“Wat ik fijn vind in Aalsmeer, zijn de mensen en het feit dat er flink wordt geïnvesteerd in het dorp en dat dit zichtbaar resultaat heeft. Ook de naturalisatiebijeenkomst heb ik ervaren als een heel warme en persoonlijke gebeurtenis.”

Aan de andere kant zegt ze, als iemand die zo internationaal georiënteerd is: “Het aanbod in de supermarkten en restaurants is veel beperkter dan ik in Londen of Kaapstad gewend ben. Als ik vandaag besluit dat ik iets uit een specifieke internationale keuken wil eten, bijvoorbeeld Thais, is dat toch wel wat ingewikkeld. Maar misschien ben ik ook wel een beetje verwend.”

Op de vraag of zij er spijt van heeft hoe het gelopen is, zegt zij filosofisch: “Het inburgeringsproces was en is erg stressvol en moeilijk. Maar ik geloof dat alles gebeurt met een reden. En misschien is in dit geval de reden wel dat dit proces me sterker heeft doen beseffen hoe belangrijk familie voor ons is.”

(Foto’s: Jaap Maars)