Column: ‘Bertus’

Door: Belle Fleur. Februari 1996. In vorige columns in Aalsmeer Vandaag sprak ik over twee broers van mijn vader. Over nog weer een andere zoon uit het gezin van veertien kinderen van waaruit mijn vader kwam, gaat het volgende verhaal. Daarna, ik beloof het u, stop ik ermee. Ik zal hem Bertus noemen.

Veel verhalen uit zijn mond heb ik niet gehoord. Wel weet ik veel uit overlevering. Bertus woonde met vrouw en kinderen in een uiterst klein, doch gezellig ingerichte arbeiderswoning met ‘goed wonen-meubels’, voor de tijd, waarover het hier gaat nogal vooruitstrevend. Zijn vrouw had een artistieke inslag, studeerde zang en muziek in Amsterdam. Bertus was tijdens de oorlog opsteker in de Centrale Aalsmeerse Veiling, de C.A.V. Het gezin had twee zonen eveneens studerend en er is , in die dagen nog een jonger zusje geboren, die het leven nog moest gaan ontdekken.

Vijf donkere jaren volgden.

Tijdens zijn werkzaamheden trof Bertus ‘s ochtends vroeg in de grote zaal van de veiling drie ronddolende joodse mensen aan. Tijdens het gesprek dat zij aangingen bleek, dat zij op zoek waren naar een veilig onderkomen. Afspraak was dat Bertus ze voorlopig op de grote zolder van het gebouw zou verstoppen en ’s avonds laat weer zou komen ophalen, als er een vertrouwd adres zou zijn gevonden.

En zo geschiedde.

Een contact van Bertus was ene Al Jongkind, marktkoopman van beroep op de Albert Cuyp. Hij kende veel mensen. Samen kwamen zij tot de conclusie, dat er geholpen diende te worden. Waar de drie naar toe zijn gebracht vertelt het verhaal niet. Dit was het begin van een moeilijke periode, waarin de vrouw van Bertus werd meegezogen. Overigens geheel vrijwillig en vol toewijding. Op papier bestonden de Joden niet. Maar eten moesten zij wel. Dus Bertus ging bij de boeren in de Haarlemmermeer langs om voedsel op te vergaren. Een risicovol karwei. Zo werd er op klaarlichte dag, met paard en wagen een volle karrevracht met zakken meel de straat in gereden. Achterom uitgeladen en weer door. Een godswonder, dat nooit iemand de zaak heeft verraden. Goede buren dus.

Op een na. Een gezin in de straat stond bekend om zijn NSB-sympathieën, maar van verraad is nooit sprake geweest. Het meel werd in zakjes verdeeld en door een zoon van Bertus rond gebracht. Tijdens een razzia vertelde haar moeder, toen er een Duitser aan de deur kwam, dat vader de Haarlemmermeer in was om voedsel te bemachtigen. Haar dochtertje trok aan moeders rokken en zei: “nee mam, pappa zit toch boven?” De Duitser keek haar aan en zei: “Ik heb er thuis ook zo een. Streek over haar bol en verdween uit het zicht.”

Na de oorlog kreeg Bertus diverse gezondheidsklachten en werd door – het verzet – samen met zijn vrouw voor een korte periode naar Zwitserland gestuurd. Na vijf jaren van relatieve stilstand voor wat betreft zijn werkzaamheden, herpakte hij zich om zijn plannen voor de toekomst een gezicht te kunnen geven. Hij kreeg een auto van het Stichting ’40’45 te leen en reed twee maal per week, met een auto vol bloemen richting Zwolle. Daar bezocht hij winkeliers om zijn vrachtje weer te kunnen verkopen. In tussentijd ging hij per trein kwekers in Duitsland bezoeken met een grote doos met diverse soorten anjers onder zijn arm, in de hoop zo anjerstekken te kunnen verkopen. Stapje voor stapje bouwde hij een kleine klantenkring op.

Het harde werken wierp zijn vruchten af. Samen met de bank volgde de aankoop van een kwekerij, van waaruit hij zijn bedrijf kon uitbreiden. Grote exporteurs uit Aalsmeer, die tijdens de oorlog met de Duitsers heulden, hadden hun bedrijf voort kunnen zetten en gingen vrolijk door waar mee ze bezig waren geweest. Jaren na dato bekijk ik mensen nog steeds of ze goed dan wel – fout- zijn geweest in de oorlog.

Nog kan ik ze met mijn neus aanwijzen. Of nazaten van hen.

Goedkeuren?

Allesbehalve natuurlijk!

Maar toch…

Belle Fleur houdt van de natuur, van wandelen, van buiten zijn. Elke dag. Bloemen spelen een belangrijke rol in het dagelijks leven. Erover schrijven ook. Zingen, schilderen en lezen maken het leven compleet. Een Aalsmeerse in hart en nieren.