Door: Jan Dreschler. Op 9 november werden bij het voormalige Boekhuis aan de Zijdstraat 12 vijf struikelstenen gelegd. Ze herinneren aan vijf leden van de familie Rozeveld, die daar aan het begin van de oorlog woonden en in de kampen van de bezetter werden vermoord.
De plaatsing was een particulier initiatief en vond plaats met toestemming van de gemeente Aalsmeer. De datum was bewust gekozen. In de nacht van 9 op 10 november 1938 vond de Kristallnacht plaats, waarbij de Jodenvervolging in nazi-Duitsland in alle hevigheid zichtbaar werd.
Initiatiefnemer Eric-Jan Kemp raakte geïnteresseerd in het onderwerp door een wandeling langs struikelstenen, ook wel Stolpersteine genoemd, in Maastricht. Een struikelsteen is een kleine gedenksteen met een messing plaatje. De steen ligt meestal in de stoep voor de woning waar iemand die door de nazi’s werd vervolgd, voor het laatst uit vrije wil woonde. Op het plaatje staan de naam en enkele gegevens van die persoon. De naam ‘struikelsteen’ verwijst naar het moment waarop je de steen opmerkt en even stilstaat bij de persoon die erdoor herdacht wordt.
‘Het begon niet met de treinen’
Kemp kwam op het spoor van de familie Rozeveld en vroeg zich af of het passend zou zijn om ook in de Zijdstraat struikelstenen te plaatsen. Hij nam contact op met de stichting die de stenen maakt en zo ging het project van start. Na een lange voorbereiding was het op 9 november in de namiddag zover. Bij de plaatsing was een klein gezelschap van genodigden aanwezig.
Eric-Jan Kemp hield een gloedvol betoog over wat de familie Rozeveld in Aalsmeer overkwam en wat er daarna met de gezinsleden gebeurde. “Het begon niet met de treinen naar Auschwitz. Het begon met uitsluiting, met het maken van onderscheid tussen mensen.”
Directeur postkantoor
Florus Rozeveld werd op 21 oktober 1884 in Gouda geboren. In de zomer van 1902 trad hij als zeventienjarige in dienst bij de Post en Telegraaf in Amsterdam. Hij doorliep alle rangen in het postwezen en werd in de zomer van 1938 directeur van het postkantoor in de Zijdstraat, waar later het Boekhuis gevestigd was. Het was een aantrekkelijke functie, want de bloemenhandel zorgde in Aalsmeer voor veel post- en handelsverkeer. Florus en zijn vrouw Judith betrokken met hun kinderen Jacques, Maurits en Dina de ambtswoning boven het postkantoor. Oudste dochter Rosa had inmiddels haar eigen levenspad gekozen.
Ontslagen vanwege afkomst
In september 1940, enkele maanden na de Duitse inval, overleed Judith. Florus bleef achter met vier kinderen. Een week later kondigde de bezetter aan dat rijksambtenaren een ariërverklaring moesten invullen, waarin zij moesten aangeven of zij Joodse ouders of grootouders hadden. In november werd Florus vanwege zijn Joodse afkomst uit zijn functie ontheven. Op 1 maart 1941 volgde zijn ontslag. Na bijna veertig jaar trouwe dienst bij de posterijen verloor hij zijn baan enkel en alleen vanwege zijn afkomst.
Omdat de woning boven het postkantoor bij zijn functie hoorde, moest het gezin die verlaten. Daarmee kwam abrupt een einde aan hun verblijf in Aalsmeer. Het gezin verhuisde noodgedwongen naar Amsterdam en stond daarna ingeschreven op het adres van een bovenwoning in Amsterdam-Oost. Op 5 mei 1942 trouwde de inmiddels 57-jarige Florus, die toen geen beroep meer uitoefende, met de weduwe Margareth Rodrigues.
‘We kunnen hun namen blijven noemen’
De komst naar Aalsmeer in 1938 was voor het gezin destijds een nieuw begin. Vijf jaar later was Judith overleden en waren Florus en zijn vier kinderen in Auschwitz vermoord. Rosa (27) werd op 30 september 1942 vermoord, Jacques (22) op 14 augustus 1942 en Maurits (21) op 30 november 1943. Florus en zijn jongste dochter Dina kwamen beiden op 27 augustus 1943 om het leven.
“Dina was pas zestien jaar oud, een leeftijd waarop het leven eigenlijk nog moet beginnen. Een leeftijd waarop je plannen maakt, vriendschappen sluit en droomt over wat de toekomst zal brengen,” vervolgde Eric-Jan Kemp. “Vandaag kunnen we de familie Rozeveld niet terughalen, maar we kunnen wel iets doen wat de bezetter juist wilde voorkomen. We kunnen hun namen blijven noemen.”
Liraz Jonker, een jonge Joodse man en een vriend van de zoon van de initiatiefnemer, kreeg het woord. In de Joodse traditie sprak hij ter nagedachtenis van de mensen die daar hadden gewoond enkele gebeden uit in het Hebreeuws. Hij eindigde met de woorden: “Moge hun nagedachtenis gezegend zijn.”
Plavuizen als stille getuigen
Na afloop van de korte plechtigheid dronk een deel van het gezelschap nog thee bij de familie Wesselius, de huidige bewoners. Ernie Wesselius vertelde hoe het postkantoor tijdens de oorlog een andere directeur kreeg. Na de oorlog werd de heer Prenger directeur. Diens opvolger wilde liever in de Hornmeer wonen en enkele jaren later, in 1971, werd het pand verkocht aan de familie Wesselius, die daarnaast, op nummer 10, al sinds 1931 Het Boekhuis en de Aalsmeerder Courant exploiteerde.
Het huis is ingrijpend verbouwd, maar de hal heeft nog de oorspronkelijke plavuizenvloer. Hier woonde het gezin Rozeveld. De plavuizen zijn stille getuigen van wat zich in het huis heeft afgespeeld.
Eric-Jan Kemp, die ook bestuurslid is van Oud Aalsmeer, schreef een uitgebreid artikel over de familie Rozeveld. Het verschijnt in het eerstvolgende nummer van Oud Nuus.
Oproep aan lezers
Over het leven van de familie Rozeveld in Aalsmeer is nog niet alles bekend. Mogelijk bevinden zich bij lezers van AalsmeerVandaag nog foto’s, brieven, documenten of familieherinneringen over Florus Rozeveld, het postkantoor aan de Zijdstraat of zijn gezinsleden. Ook informatie over voormalige medewerkers van het postkantoor uit de periode 1938–1941 kan waardevol zijn. Met dergelijke aanvullingen kan het verhaal van de familie Rozeveld verder worden gereconstrueerd en voor toekomstige generaties bewaard blijven. Reacties mogen gemaild worden naar Eric-Jan Kemp via: atomium@hetnet.nl
(Foto’s: Jan Dreschler)
/LJ-de-Vries.png "LJ-de-Vries")
7 reacties
Mooi initiatief!
@Robert-Jan Wesselius: Wanneer verandert kritiek op bestuurlijk Israël in uw ogen in antisemitisme? Het lijken twee volkomen verschillende uitingen. Zo kun je bijvoorbeeld volkomen gerechtvaardigd stellen dat Israël genocide pleegt tegen het Palestijnse volk, het stichten van de Israëlische staat een historische fout is (wellicht een begrijpelijke fout, gezien de verschrikkingen van de holocaust, maar toch een fout) en pleiten voor een tweestatenoplossing, zonder een antisemiet te zijn. Of denk u hier anders over?
Wat fijn!! Ze hebben het verdiend.
Wat goed dat de struikelstenen voor familie Rozeveld er zijn.
Jammer dat Hans Trommel niet is uitgenodigd voor de steenlegging. Hij zette zich met hart en ziel in voor stolpersteine voor familie Rozeveld totdat hij vernam dat Eric-Jan Kemp er ook mee bezig was.
Overigens zijn de gezinsleden die vermoord zijn niet allemaal in Auschwitz gedood zoals in bovenstaand artikel staat. Maurits is in kamp Dorohucza omgebracht tijdens Aktion Erntefest waarbij binnen enkele dagen in meerdere kampen de daar resterende joodse gevangenen (meer dan 40.000) zijn geëxecuteerd. Omdat van deze mensen, onder wie dus Maurits Rozeveld, de exacte sterfdatum niet bekend is kregen zij als sterfdatum 30 november 1943.
Wat een mooi initiatief! In een tijd waarin kritiek op het bestuur van de staat Israël op veel plekken verworden is tot openlijk antisemitisme, is het des te belangrijker dat we ook via deze struikelstenen in Aalsmeer blijven stilstaan bij het onbeschrijfelijke leed wat de Joodse gemeenschap in de tweede wereldoorlog is aangedaan. Dit tevens als zichtbare waarschuwing voor het heden waarin uitsluiting op basis van ras, huidskleur, afkomst, geloofsovertuiging etc. helaas nog steeds aan de orde van de dag is.
Ontroerend dat het gezin hun struikel stenen hebben.
Maar wrang dat in Amsterdam anno 2026 Joodse mensen weer achterom moeten kijken en kinderen zwaar bewaakt zijn op hun scholen.
Bedankt Eric Jan
Meerdere keren hebben we als leden van de lokale Erfgoedcommissie bij de gemeente het verzoek ingediend voor het plaatsen van struikelstenen. We moesten wachten op een onderzoek of er misschien niet nog meer stenen elders geplaatst moesten worden. Met dit initiatief is eindelijk aan de wens van velen voldaan.
Zie ook blz 186 en blz 187 van het boek ‘Een vrij ernstig geval’ van Theodoor van Houten.
een mooi initatief en een plek om even bij stil te staan als je door de straat loopt