Stopshow op Yuverta: vape in de prullenbak na gastles over nicotine

Patholoog Danielle Cohen: 'Ik ben boos!'

Door: Arjen Vos. In de aula van Yuverta mavo kreeg een groep van zo’n twintig leerlingen vorige week een college over de gevaren van nicotine. De Leidse patholoog Danielle Cohen legde de tieners uit hoe de tabaksindustrie hen op slinkse wijze verslaafd maakt. “Ik gun het hen niet dat ze jullie als klant krijgen,” aldus de strijdvaardige arts. Samen met collega’s van het LUMC en Zorg en Zekerheid ontwikkelde ze het programma ‘De Stopshow’ om scholieren te helpen stoppen met vapen. Yuverta mavo had de primeur.

De toehoorders in de aula waren niet zomaar leerlingen. Zij staan bij de school bekend als kinderen die vapen. Niet op het schoolterrein, want dat staat de mavo, die het predicaat nicotinevrije school draagt, niet toe, maar veelal op het grasveld ernaast.

Nieuwe feitjes
De gastles van Cohen, die samen met longarts Frank Borm het platform ‘Vapen #jouwkeuze’ oprichtte, moet voor hen confronterend zijn geweest. Al gaven ze dat na afloop niet overtuigend toe. Toch hoorden ze ook wel nieuwe feitjes van Cohen. Bijvoorbeeld dat de jaaromzet van de tabaksindustrie met 1.000 miljard twee keer zoveel is als die van Google, dat nicotine in zeven seconden in je brein zit, dat door vapen metaaldeeltjes in je lichaam terechtkomen en er onherstelbare schade aan je gebit wordt toegebracht. Het leverde hier en daar schrikgeluiden op. En gegiechel bij de uitleg waarom nicotine slecht is voor seksuele prestaties.

‘Wat zou jullie advies zijn?’

‘Ik ben boos’
Cohen, gehuld in een witte doktersjas, is op een missie. “Ik ben boos,” sprak ze strijdbaar, “niet op jullie, maar op de mensen die vapes, snus en sigaretten maken en aan jullie verkopen. Besef goed dat jonge kinderen tegen jullie opkijken. Zien ze jullie vapen, dan willen ze dat ook. Wat zou jullie advies zijn aan je jongere broertje of zusje: begin er nooit aan, of bied je ze ook een vape aan?” Daarmee gaf ze stof tot nadenken.

In gesprek met de leerlingen na de les blijkt hoe makkelijk het is om aan vapes te komen (via Snapchat), hoe snel je verslaafd kunt raken (vanwege de zoete smaakstoffen al na een paar hijsjes) en hoe lastig het vervolgens is om er weer vanaf te komen. Maar ook is duidelijk dat de jongeren er verschillend in staan.

‘Van mijn jeugd genieten’
Twee jongens geven aan dat hun sportieve prestaties achteruit zijn gegaan door het vapen. Ze ervaren minder kracht in de sportschool en minder conditie tijdens het voetballen.

Een ander vertelt hoe hij ‘s nachts wakker wordt en dan echt een hijsje moet nemen. Een vape met 15.000 hijsjes gaat er bij hem in twee weken doorheen. Aan stoppen denkt hij niet: “Ik kijk er zo naar: straks werk ik veertig jaar lang vijf dagen in de week. Nu wil ik gewoon van mijn jeugd genieten.”

Betrapt
Een meisje werd door haar ouders betrapt met een vape die ze op een feestje had gekregen. “Wat die ervan vonden? Ze schrokken, ze hadden niet verwacht dat ik het zou doen. Eerst waren ze boos, maar later vroegen ze of ze iets voor me konden doen. Ik ben niet verslaafd en kan stoppen als ik wil.” En wil ze dat? “Ja,” is haar antwoord, “nu wil ik stoppen.”

Gezwicht voor groepsdruk
Voor een jongen (16) was het allemaal niet nieuw wat hij hoorde: “Ik wist al veel door verhalen van anderen. Maar iedereen is gewend dat het een deel van het leven is. Vapen is genormaliseerd en heel makkelijk verkrijgbaar. Als de ene dealer niet heeft, dan de andere wel. Met Snapchat word je toegevoegd in een groep en je krijgt een bonus als je mensen aandraagt. Om het op te halen spreek je ergens af op een plek zonder cameratoezicht.”

Hij zegt al sinds de brugklas te vapen. Als aanleiding geeft hij dat hij weinig vrienden had en zwichtte voor de groepsdruk. Zijn ouders vinden het niet zo erg, zolang hij het maar niet in huis doet.

‘Ik kan dit wel’
Een meisje van veertien vertelt openhartig: “Ik was elf en zat nog op de basisschool toen ik een vape van anderen kreeg aangeboden. Ik had het gevoel dat ik zelf niet verslaafd zou worden. Ik dacht dat iedereen het overdreef en dat het mij niet zou overkomen. Zo van: ‘Ik kan dit wel.’ Mijn vrienden vonden het cool als ik het deed, maar met de kennis van nu zou ik die eerste hijs niet genomen hebben. Daar heb ik echt heel veel spijt van. Ik vind het nu veel cooler als mensen niet vapen. Het staat veel sterker wanneer je er niet aan toegeeft.”

In de prullenbak
Ze heeft samen met haar vriendin een exit-ticket ondertekend. Hiermee gaat ze met behulp van een coach die haar op school begeleidt een stoptraject in. “Ik hoop echt dat ik ervan afkom,” zegt ze. Op de vraag wanneer ze voor het laatst gevapet heeft: “Twee minuten geleden. Hij zit in mijn linker broekzak.” Maar niet lang, want vastberaden loopt ze naar de prullenbak om hem daar stante pede in te laten verdwijnen. Een actie die applaus oplevert van de aanwezigen. Uiteindelijk besluiten vandaag vijf leerlingen de uitdaging aan te gaan om de vape uit hun leven te bannen.

ZenZ-bestuurder Lieke Luttmer overhandigt de cheque aan Danielle Cohen. (Foto: pr)

Zorg en Zekerheid
Zorg en Zekerheid, partner van de Stopshow, vindt het belangrijk dat kinderen gezond kunnen opgroeien. Bestuurder Lieke Luttmer: “Dat begint niet pas op het moment dat zorg nodig is, maar juist eerder: door problemen te voorkomen. Vapen heeft gevolgen voor hun gezondheid en gezin en zorgt voor extra druk op de zorg. Daarom maakt Zorg en Zekerheid de Stopshow voor drie jaar mede mogelijk.” Aan het einde van de gastles werd een cheque overhandigd waarmee het project wordt gefinancierd.

Meer informatie
Middelbare scholen kunnen dankzij Zorg en Zekerheid gratis een Stopshow aanvragen. Kijk op vapenjouwkeuze.nl of mail naar communicatie@zorgenzekerheid.nl.

(Foto’s: Arjen Vos)

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *