Column: ‘Hoe is het gesteld met de weerbaarheid in Aalsmeer?’

Door: Hermen de Graaf. Voor degenen die vrezen dat Nederland in een oorlog belandt, heb ik een geruststellende mededeling: we zijn al in oorlog. Dat roept de vraag op, hoe het is gesteld met de weerbaarheid van de inwoners en organisaties in Aalsmeer/Kudelstaart. En met onze ‘samenredzaamheid’?

Formeel is Nederland niet in oorlog, maar we weten wel beter. Het oude adagium over onze defensie ‘te land, ter zee en in de lucht’ dient te worden uitgebreid met ‘in de ruimte en via cyber’. Daar zijn we ons nog lang niet van bewust, misschien doordat het tegenwoordig verzachtend een hybride-oorlog wordt genoemd.

En formeel leeft Nederland ook in vrede, volgens de klassieke maatstaven dan van ‘geen burgeroorlogen, grootschalige opstanden of militaire aanvallen’. Ook hierbij weten we wel beter: geweldloosheid is in veel gevallen ver te zoeken.

Echte vrede vergt meer: sociale samenhang, democratische stabiliteit en bescherming tegen nieuwe bedreigingen, zoals desinformatie en cybercriminaliteit. Actueel en cynisch tegelijk is dat het Openbaar Ministerie, terwijl ik over deze column liep na te denken, zichzelf van internet heeft moeten afsluiten. Daar schijnen Russische en/of Chinese hackers achter te zitten. Eén stap verder en netwerkvoorzieningen als elektriciteit, drinkwater en waterbeheer, logistiek (havens, vliegvelden, spoorwegen), internet, hulpdiensten (politie, brandweer) en medische zorg worden digitaal platgelegd. En u hoeft alleen maar even op de ‘socials’ te kijken om te zien hoeveel verderf er wordt gezaaid, in plaats van vrede.

Wel of geen oorlog en wel of geen vrede – het vraagt om nieuwe vormen van weerbaarheid en een veerkrachtige samenleving. Landelijk werkt de overheid eraan, maar wat merken we daarvan? Werken wij burgers, bedrijven, onze organisaties en onze gemeentelijke overheid op dit punt goed samen? Zijn wij voorbereid op crises?

De Nederlandse regering zet best wel fors in op weerbaarheid. Onze burgerlijke gemeente is er ook druk mee, zo verzekerde een van de wethouders mij. ‘Zonder aan bangmakerij mee te willen doen maar tegelijk om het bewustzijn te vergroten’ zei hij. Zie deze link.

Beseffen we ons voorrecht al tachtig jaar zonder oorlog op ons grondgebied te leven? Met als neveneffect dat ‘wij Europeanen zondagskinderen zijn, die niet meer weten wat oorlog is’ zoals columniste Caroline de Gruyter in NRC van 27 juni 2025 schreef. En denken wij dat die onwaarachtige oorlogsspelletjes op internet en die heldhaftige promotiefilmpjes van defensie een goed beeld geven van onze militaire verdediging? Helaas, ik weet wel beter (en kan dat als vrijwillig/dienstplichtig militair met ervaring in de vredesmissie in Libanon (Unifil, in 1981) wel een beetje beoordelen).

Weerbaarheid en crisisbestendigheid zitten nog niet tussen onze oren. Toegegeven: deze column was voor ons eindelijk het zetje om een noodpakket samen te stellen, waartoe onze gemeente al eerder opriep. 

Weerbaarheid speelt ook (nog) geen rol bij onze vertegenwoordigers in de gemeenteraad. Ik heb er de algemene beschouwingen van juli dit jaar op nagelezen en in geen enkele bijdrage van de fracties komt ‘weerbaarheid’ voor. Misschien zijn die beschouwingen niet de juiste maatstaf, tegelijk is het net zo goed een gemiste kans om weerbaarheid te benoemen. Een rode draad in bijna al die beschouwingen is overigens zorg – dat is dan wel weer een aspect van weerbaarheid.

In de discussies over weerbaarheid komt vaak de term ‘zelfredzaamheid’ naar voren. Onze oud-wethouder in Aalsmeer Robbert-Jan van Duijn, nu burgemeester van onze buurgemeente Nieuwkoop, introduceerde als verbetering hiervoor ‘samenredzaamheid’. Dat raakt de kern van weerbaarheid…

Hermen de Graaf is communicatieadviseur. Kudelstaarter – en bazuint dat ongegeneerd rond. Man van contacten, vooral in bloemenland. Twittert dat het een lieve lust is. Voormalig CDA-statenlid in provincie Noord-Holland. Jongleert graag met ‘duurzaamheid’ en ‘rentmeesterschap’. Eigenwijze kerel.